UROCZYSTA LITURGIA POPOŁUDNIOWA KU CZCI MĘKI I ŚMIERCI PAŃSKIEJ.

Liturgia rozpoczyna się przy ołtarzu pozbawionym wszelkich dodatkowych sprzętów. Kościół pragnie skupić uwagę wiernych na ołtarzu, który przedstawia samego Chrystusa Pana. Cały obrzęd liturgiczny obejmuje pięć części:
1. Czytania. Czyta się lekcję z proroka Ozeasza, opiewającą miłosierdzie Boże nad ludem, oraz z Księgi Wyjścia — opis zabijania baranka wielkanocnego przy wyjściu z Egiptu. Baranek wielkanocny był zapowiedzią «Baranka, który gładzi grzechy świata». Opis męki Pana Jezusa według św. Jana stwierdza spełnienie się tego proroctwa.
2. Uroczyste modlitwy za całą ludzkość Na długo przed swoją męką powiedział Pan Jezus: «A ja, gdy nad ziemię podwyższony będę, wszystko do siebie przyciągnę». W czasie męki modlił się nawet za swych prześladowców. Naśladując Zbawiciela, zanosimy modlitwy za całą ludzkość odkupioną Jego Krwią.
3. Adoracja Krzyża. Kulminacyjny punkt liturgii dzisiejszej stanowi adoracja Krzyża. Obrzęd ten wziął swój początek od adoracji relikwii świętego Krzyża, która odbywała się w Jerozolimie już w IV w. Wszyscy przychodzą adorować symbol męki i zwycięstwa Chrystusa w duchu dziękczynienia za Odkupienie.
4. Komunia św. Aby zaznaczyć jedność ofiary Wieczernika, tj. Mszy świętej, z krwawą ofiarą Pana Jezusa na krzyżu, Kościół św. poleca dzisiaj rozdawać Ciało Pana Jezusa pod postaciami konsekrowanymi w Wielki Czwartek. Jest życzeniem Kościoła św., aby wierni przyjmując w Komunii świętej Ciało Chrystusowe, w tym dniu za nich wydane, przyswajali sobie obficie owoce ofiary Chrystusowej.
5. Boży Grób. Około X w. powstał zwyczaj przechowywania Eucharystii na specjalnym ołtarzu przypominającym spoczynek Ciała Chrystusowego w grobie. Z czasem wprowadzono wystawienie Najśw. Sakramentu i figurę martwego Chrystusa w dolnej części ołtarza. «Boży Grób» uzmysławia wielkość ofiary Zbawiciela i ciężkość grzechu, który wymagał takiego okupu.

CZĘŚĆ PIERWSZA: CZYTANIA.

Celebrans i asystujący, ubrani w alby i czarne stuły, w zupełnej ciszy udają się do ołtarza i padają przed nim na twarz. Wszyscy obecni klękają i rozważają przez chwile mękę Pańską. Celebrans podnosi się i stojąc przed stopniami ołtarza śpiewa:

Modlitwa	
Deus, qui peccati vete-ris hereditariam mortem, in qua posteritatis genus omne successerat, Christi tui, Domini nostri, paśsio-ne solvisti: da, ut, conformes eidem facti; sicut imaginem terreni, naturae necessitate portavimus, ita imaginem caelestis, gratiae sanctificatione portemus. Per eundem Christum Dominum nostrum.	Boże, Ty przez mękę Twego Pomazańca, a naszego Pana zniweczyłeś śmierć, która wynikła z pradawnego grzechu, i jak dziedzictwo przeszła na wszystkie następne pokolenia; spraw, abyśmy upodobnieni do Chrystusa przez łaskę uświęcającą tak nosili obraz Boży, jak z konieczności nosiliśmy piętno Adamowej natury. Przez tegoż Chrystusa Pana naszego.	
Wszyscy odpowiadają: Amen.

Celebrans udaje się do ławki, wierni podnoszą się, siadają i słuchają lekcji, którą czyta lektor lub sam celebrans.
I Lekcja Oz 6, 1-6	
Responsorium Ha 3, 2-3	
Domine, audivi auditum tuum, et timui: consideravi opera tua, et expavi. In medio duorum animalium innotesceris: dum appropinquaverint anni, cognosceris: dum advenerit tempus, ostenderis. In eo, dum conturbata fuerit anima mea: in ira, misericordiae memor eris. Deus a Libano veniet, et Sanctus de monte umbroso, et condenso. Operuit caelos maiestas eius: et laudis eius plena est terra.	Panie, słyszałem zapowiedź Twoją i uląkłem się: ujrzałem w duchu dzieła Twoje i zadrżałem. Miedzy dwoma zwierzętami ukażesz się, gdy przyjdą lata, dasz się poznać, gdy nadejdzie pora, objawisz się. Wówczas gdy dusza moja będzie się trwożyć, Ty w gniewie pomnij na swe miłosierdzie. Bóg z Libanu przyjdzie i Święty z góry pokrytej cieniem i mrokiem. Majestat Jego okrył niebiosa i chwały Jego pełna jest ziemia.	
Po ukończeniu Responsorium wszyscy wstają. Celebrans śpiewa:	
Oremus.
Flectamus genua.	Módlmy się. 
Klęknijmy.	
Wszyscy klękają i przez chwilę modlą się w ciszy. Celebrans lub diakon:	
Levate.	Wstańcie.	
Kolekta	
Deus, a quo et Iudas reatus sui poenam, et confessionis suae latro praemium sumpsit, concede nobis tuae propitiationis effectum: ut, sicut in passione sua Iesus Christus, Dominus noster, diversa utrisque intulit stipendia meritorum; ita nobis, ablato vetustatis errore, resurrectionis suae gratiam largiatur: Qui tecum.	Boże, od Ciebie Judasz otrzymał karę za swoją zbrodnię, a łotr nagrodę za wyznanie winy; daj nam doznać skutków miłosierdzia Twego, a jak w czasie swojej męki Pan nasz Jezus Chrystus obydwom oddał różną zapłatę według ich uczynków, tak niech zgładzi w nas zastarzały błąd i udzieli nam laski zmartwychwstania: Który z Tobą.	
Wszyscy odpowiadają: Amen.

II Lekcja Wj 12, 1-11	

Responsorium Ps 139, 2-10.14	
Eripe me, Domine, ab homine malo: a viro iniquo libera me. Qui cogitaverunt malitias in corde: tota die constituebant praelia. Acuerunt linguas suas sicut serpentis: venenum aspidum sub labiis eorum. Custodi me, Domine, de manu peccatoris: et ab hominibus iniquis libera me. Qui cogitaverunt supplantare gressus meos: absconderunt superbi laqueum mihi. Et funes extenderunt in laqueum pedibus meis: iuxta iter scandalum posuerunt mihi. Dixi Domino: Deus meus es tu: exaudi, Domine, vocem orationis meae. Domine, Domine, virtus salutis meae: obumbra caput meum in die belli. Ne tradas me a desiderio meo peccatori: cogitaverunt adversus me: ne derelinquas me, ne umquam exaltentur. Caput circuitus eorum: labor labiorum ipsorum operiet eos. Verumtamen iusti confitebuntur nomini tuo: et habitabunt recti cum vultu tuo.	Wybaw mnie, Panie, od człowieka złego, od gwałtownika mnie ustrzeż: Od tych, co w sercu knują złe zamiary i dnia każdego wywołują spory. Jak wąż języki swe ostrzą, a jad żmijowy pod ich wargami. Zachowaj mnie, Panie, od rąk grzesznika, strzeż mnie od ludzi okrutnych; Co chcą poderwać me stopy; dumni sidło na mnie zastawiają. Jak sieć rozciągają powrozy, pułapki na mnie kładą przy drodze. Mówię do Pana: Tyś jest Bogiem moim, usłysz, o Panie, głos mego błagania. Panie Boże, potężna ma pomocy! w dniu walki głowę mą osłaniasz. Nie dopuść, Panie, pragnień niegodziwca, zamiarów jego nie spełniaj! Podnoszą głowę, którzy wokół mnie stoją, niech złość własnych warg ich przywali: Zaiste sprawiedliwi będą sławić Twe imię, przed Twym obliczem będą mieszkać prawi.	
Następnie czyta się lub śpiewa opis Męki Pańskiej według św. Jana, który był naocznym świadkiem śmierci krzyżowej Zbawiciela.

MĘKA PAŃSKA J 18, 1-19,42

Po słowach „I skłoniwszy głowę oddał ducha” wszyscy klękają i modlą się w milczeniu.	
CZĘŚĆ DRUGA: UROCZYSTE MODŁY ZWANE «MODLITWĄ WIERNYCH»

W starożytności «modlitwa wiernych», to jest ochrzczonych, odbywała się po odesłaniu katechumenów i stanowiła zakończenie pouczającej części Mszy świętej. W Wielki Piątek po kazaniu również odprawiano te modlitwy. W Wielki Piątek zachowała się pierwotna forma zebrania liturgicznego gminy rzymskiej.

Po ukończeniu czytania Męki Pańskiej celebrans i asystujący wkładają czarne szaty. Usługujący rozkładają na ołtarzu jeden obrus i ustawiają mszał. Celebrans udaje się do ołtarza i rozpoczyna uroczyste modlitwy. Odprawia się je w następujący sposób: Celebrans śpiewa wezwanie podające intencję modlitwy. Następnie Śpiewa: „Oremus. Flectamus genua”. Wszyscy klękają i modlą się we wskazanej intencji. Na wezwanie: „Levate” wszyscy wstają i celebrans w głośnej modlitwie przedstawia Bogu ciche prośby wiernych.	
1. Za Kościół święty	
Oremus, dilectissimi nobis, pro Ecclesia sancta Dei: ut eam Deus et Dominus noster pacificare, adunare, et custodire dignetur toto orbe terrarum: subiciens ei principatus, et potestates: detque nobis quietam et tranquillam vitam degentibus, glorificare Deum Patrem omnipotentem.
Oremus.
Flectamus genua.
Levate.
Omnipotens sempiterne Deus, qui gloriam tuam omnibus in Christo gentibus revelasti: custodi opera misericordiae tuae; ut Ecclesia.tua, toto orbe diffusa, stabili; fide in confessione tui nominis perseveret. Per eundem Dominum.
	Módlmy się, najmilsi, za święty Kościół Boży, aby Bóg i Pan nasz raczył go darzyć pokojem i jednością i strzec go na całym okręgu ziemi, poddając mu mocarstwa i władze, a nam dozwolił wieść życie ciche i spokojne i chwalić Boga Ojca wszechmogącego.
Módlmy się.
Klęknijmy.
Wstańcie.
Wszechmogący, wieczny Boże, Tyś w Chrystusie objawił Swoją chwałę wszystkim narodom; strzeż dzieła miłosierdzia Twego, aby Kościół Twój rozszerzony na cały świat, trwał z niewzruszoną wiarą w wyznawaniu Twojego imienia. Przez tegoż Pana.	
Wszyscy odpowiadają: Amen.

2. Za Ojca świętego	
Oremus et pro beatissimo Papa nostro N.: ut Deus et Dominus noster, qui elegit eum in ordine episcopatus, salvum, atque incolumem custodiat Ecclesiae suae sanctae, ad regendum populum sanctum Dei.
Oremus.
Flectamus genua. 
Levate. 
Omnipotens sempiterne Deus, cuius iudicio universa fundantur: respice propitius ad preces nostras, et electum nobis Antistitem tua pietate conserva; ut christiana plebs, quae te gubernatur auctore, sub tanto Pontifice, credulitatis suae meritis augeatur. Per Dominum.	Módlmy się również za naszego Ojca świętego N., aby Bóg i Pan nasz, który go wybrał do sprawowania władzy biskupiej, zachował go w zdrowiu i bezpieczeństwie dla Swojego Kościoła świętego, aby rządził świętym ludem Bożym.
Módlmy się.
Klęknijmy.
Wstańcie.
Wszechmogący, wieczny Boże, na Twoich postanowieniach wszystko się opiera. Wejrzyj łaskawie na prośby nasze i w Twojej dobroci racz zachować wybranego dla nas Pasterza, a lud chrześcijański, który od Ciebie otrzymuje przewodników, niech pod zwierzchnictwem takiego Pasterza wzrasta w zasługach swej wiary. Przez Pana.	
Wszyscy odpowiadają: Amen.

3. Za Duchowieństwo i Wiernych	
Oremus et pro omnibus Episcopis, Presbyteris, Diaconibus, Subdiaconibus, Acolythis, Exorcistis, Lectoribus, Ostiariis, Confessoribus, Virginibus, Viduis: et pro omni populo sancto Dei.
Oremus.
Flectamus genua.
Levate.
Omnipotens sempiterne Deus, cuius Spiritu totum corpus Ecclesiae sanetificatur et regitur: exaudi nos pro universis ordinibus supplicantes; ut gratiae tuae munere, ab omnibus tibi gradibus fideliter serviatur. Per Dominum... in unitate eiusdem Spiritus Sancti.	Módlmy się także za wszystkich biskupów, kapłanów, diakonów, subdiakonów, akolitów, egzorcystów, lektorów, ostiariuszy, wyznawców, dziewice i wdowy i za cały święty lud Boży.
Módlmy się.
Klęknijmy.
Wstańcie.
Wszechmogący wieczny Boże, Duch Twój uświęca całe Mistyczne-Ciało Kościoła i rządzi nim; wysłuchaj korne błagania nasze za wiernych wszystkich stanów, aby za łaską Twoją wszyscy wiernie Tobie służyli. Przez Pana... w jedności tegoż Ducha Świętego.	
Wszyscy odpowiadają: Amen.

4. Za rządzących państwami	
Oremus et pro omnibus res publicas moderantibus, eorumque ministeriis et potestatibus: ut Deus et Dominus noster mentes et corda eorum secundum voluntatem suam dirigat ad nostram perpetuam pacem.
Oremus.
Flectamus genua.
Levate.
Omnipotens sempiterne Deus, in cuius manu sunt omnium potestates, et omnium iura populorum: respice benignus ad eos, qui nos in potestate regunt; ut ubique terrarum, dextera tua protegente, et religionis integritas, et patriae securitas indesinenter consistat. Per Dominum.	Módlmy się za wszystkich rządzących państwami, za ich urzędy i władzę. Niech Bóg i Pan nasz kieruje ich umysłami i sercami według Swojej woli, abyśmy zawsze żyli w pokoju.
Módlmy się.
Klęknijmy.
Wstańcie.
Wszechmogący, wieczny Boże, w Twoim ręku jest wszelka władza i prawa wszystkich ludów; wejrzyj łaskawie na tych, którzy nami rządcą, aby pod opieką Twojej prawicy nieustannie religia cieszyła się nieskażonym rozwojem, a Ojczyzna bezpieczeństwem. Przez Pana.	
Wszyscy odpowiadają: Amen.

5. Za przygotowujących się do Chrztu św.	
Oremus et pro catechumenis nostris: ut Deus et Dominus noster adaperiat aures praecordiorum ipsorum, ianuamque misericordiae; ut per lavacrum regenerationis accepta remissione omnium peccatorum, et ipsi inveniantur in Christo Iesu Domino nostro. 
Oremus.
Flectamus genua. 
Levate.
Omnipotens sempiterne Deus, qui Ecclesiam tuam nova semper prole fecundas: auge fidem et intellectum catechumenis nostris; ut renati fonte baptismatis, adoptionis tuae filiis aggregentur. Per Dominum.	Módlmy się także za naszych katechumenów: Niech Bóg i Pan nasz otworzy wnętrza ich serc i bramy Swojego miłosierdzia, aby otrzymawszy odpuszczenie grzechów przez kąpiel odrodzenia, złączyli się z nami w Chrystusie Jezusie, Panu naszym.
Módlmy się. 
Klęknijmy. 
Wstańcie. 
Wszechmogący, wieczny Boże, Ty ciągle ubogacasz Twój Kościół nowym potomstwem; pomnóż wiarę i zrozumienie u naszych katechumenów, aby odrodzeni w wodzie Chrztu świętego zostali zaliczeni w poczet Twoich przybranych dzieci. Przez Pana.	
Wszyscy odpowiadają: Amen.

6. W potrzebach Wiernych	
Oremus, dilectissimi nobis, Deum Patrem omnipotentem, ut cunctis mundum purget erroribus : morbos auferat : famem depellat : aperiat carceres : vincula dissolvat : peregrinantibus reditum : infirmantibus sanitatem : navigantibus portum salutis indulgeat.
Oremus.
Flectamus genua. 
Levate.
Omnipotens sempiterne Deus, maestorum consolatio, laborantium fortitudo: perveniant ad te preces de quacumque tribulatione clamantium; ut omnes sibi in necessitatibus suis misericordiam tuam gaudeant affuisse. Per Dominum.	Módlmy się, najmilsi, do Boga Ojca wszechmogącego, aby oczyścił świat z wszelkich błędów, odwrócił choroby, oddalił głód, otworzył więzienia, rozerwał kajdany, raczył dać szczęśliwy powrót podróżującym i zdrowie chorym, a żeglujących doprowadził do bezpiecznej przystani. 
Módlmy się. 
Klęknijmy.
Wstańcie. 
Wszechmogący, wieczny Boże, pociecho strapionych i mocy cierpiących, niechaj dojdą do Ciebie prośby tych, którzy w jakimkolwiek utrapieniu wołają do Ciebie, aby wszyscy mogli się radować, że doznali w swoich potrzebach Twego miłosierdzia. Przez Pana.	
Wszyscy odpowiadają: Amen.

7. O jedność Kościoła	
Oremus et pro haereticis, et schismaticis: ut Deus et Dominus noster eruat eos ab erroribus universis; et ad sanctam matrem Ecclesiam Catholicam atque Apostolicam revocare dignetur.
Oremus.
Flectamus genua.
Levate.
Omnipotens sempiterne Deus, qui salvas omnes, et neminem vis perire: respice ad animas diabolica fraude deceptas; ut, omni haeretica; pravitate deposita, errantium corda resipiscant, et ad veritatis tuae redeant unitatem. Per Dominum.	Módlmy się także za heretyków i schizmatyków, aby Bóg i Pan nasz wyzwolił ich z wszelkich błędów i raczył z powrotem przywieść do świętej Matki Kościoła Powszechnego i Apolstolskiego. 
Módlmy się.
Klęknijmy.
Wstańcie. 
Wszechmogący, wieczny Boże, Ty wszystkich zbawiasz i nie chcesz, aby ktokolwiek zginął; wejrzyj na dusze zwiedzione przez podstęp szatana; niech serca błądzących opamiętają się i porzuciwszy heretyckie błędy powrócą do jedności Twojej wiary. Przez Pana.	
Wszyscy odpowiadają: Amen.

8. O nawrócenie Żydów	
Oremus et pro Iudaeis: ut Deus et Dominus noster auferat velamen de cordibus eorum; ut et ipsi agnoscant Iesum Christum Dominum nostrum.
Oremus.
Flectamus genua. 
Levate.
Omnipotens sempiterne Deus, qui Iudaeos etiam a tua misericordia non repellis: exaudi preces nostras, quas pro illius populi obcaecatione deferimus; ut, agnita veritatis tuae luce, quae Christus est, a suis tenebris eruantur. Per eundem Dominum.	Módlmy się także za żydów: Niech Bóg i Pan nasz usunie zasłonę z ich serc, aby i oni uznali Jezusa Chrystusa, Pana naszego.
Módlmy się.
Klęknijmy. 
Wstańcie.
Wszechmogący, wieczny Boże, Ty nie odmawiasz Swego miłosierdzia także judajczykom, wysłuchaj naszych modlitw za ten zaślepiony lud. Niech zaznawszy światła Twej prawdy, którym jest Chrystus, zostanie wybawiony ze swoich ciemności. Przez tegoż Pana.	
Wszyscy odpowiadają: Amen.

9. O nawrócenie pogan	
Oremus et pro paganis: ut Deus omnipotens auferat iniquitatem a cordibus eorum; , ut relictis idolu suis, convertantur ad Deum vivum et verum, et unicum Filium eius Iesum Christum Deum et Dominum nostrum.
Oremus.
Flectamus genua.
Levate.
Omnipotens sempiterne Deus, qui non mortem peccatorum, sed vitam semper iniquiris: suscipe propitius orationem nostram, et libera eos ab idolorum cultura; et aggrega Ecclesiae tuae sanctae, ad laudem et gloriam nominis tui. Per Dominum.	Módlmy się także za pogan: Niech Bóg wszechmogący usunie nieprawość z ich serc, aby porzucili swoje bałwany i nawrócili się do Boga żywego i prawdziwego i do Jedynego Syna Jego Jezusa Chrystusa, Boga i Pana naszego. 
Módlmy się.
Klęknijmy. 
Wstańcie. 
Wszechmogący, wieczny Boże, Ty zawsze zabiegasz o życie grzeszników, a nie o ich śmierć; przyjmij łaskawie naszą modlitwę i wyzwól pogan od bałwochwalstwa, a przyłącz do Twego świętego Kościoła na cześć i chwałę Twojego imienia. Przez Pana.	
Wszyscy odpowiadają: Amen.	
CZĘŚĆ TRZECIA: UROCZYSTA ADORACJA KRZYŻA.

Po skończeniu modlitw celebrans zdejmuje kapę, asystujący zaś swoje szaty liturgiczne. Diakon udaje się do zakrystii, skąd w otoczeniu dwu ministrantów trzymających zapalone świece przynosi wielki krzyż okryty fioletową zasłoną. Gdy diakon wejdzie do prezbiterium, celebrans wraz z subdiakonem wychodzi na jego spotkanie i odbiera od niego krzyż na środku przed ołtarzem. Następnie, staje u stopni ołtarza po stronie lekcji zwrócony do ludu, odsłania wierzch krzyża i śpiewa:	
V. Ecce lignum Crucis, in quo salus mundi pependit.
R. Venite, adoremus.	K. Oto drzewo Krzyża, na którym zawisło zbawienie świata.
W. Pójdźmy, pokłońmy się.	
Po skończeniu śpiewu wszyscy z wyjątkiem celebransa padają na kolana i przez chwilę adorują w milczeniu, po czym wstają. Następnie celebrans wstępuje na stopnie ołtarza, odsłania prawe ramię krzyża i śpiewa wyższym tonem: „Ecce lignum Crucis”. Wszyscy przyklękają znowu i śpiewają jak poprzednio. W końcu celebrans staje przed środkiem ołtarza, odkrywa cały krzyż, wznosi go ku górze powtarzając jeszcze wyższym tonem: „Ecce lignum Crucis”. Pozostali znowu śpiewają i adorują jak powyżej. 
Kapłan oddaje krzyż dwóm ministrantom, którzy trzymają go przed ołtarzem, sam zaś zdejmuje obuwie i podąża ku wejściu do prezbiterium. Wracając przyklęka trzykrotnie na jedno kolano i całuje stopy Ukrzyżowanego. Potem adorują krzyż asystujący, duchowieństwo i ministranci.
Po dopełnieniu adoracji przez duchowieństwo i ministrantów, ministranci przenoszą krzyż do balustrady i tam podtrzymują go jak poprzednio. Wierni przechodząc przed krzyżem i przyklęknąwszy na jedno kolano pobożnie całują stopy Ukrzyżowanego. Do adoracji przystępują najpierw mężczyźni, potem niewiasty. W czasie adoracji krzyża chór śpiewa Improperia, czyli Skargi Zbawiciela. 

Improperia

Dwa chóry śpiewają werset „Popule meus”, aż do „Hagios o Theos”.	
Popule meus, quid feci tibi? Aut in quo contristavi te? Responde mihi.
Quia eduxi te de terra Aegypti: parasti Crucem Salvatori tuo.	Ludu mój, ludu, cóżem ci uczynił lub czym cię zasmuciłem, odpowiedz mi.
Czyż dlatego, żem cię wyprowadził z ziemi egipskiej, zgotowałeś krzyż Zbawcy swemu.	
Następnie kolejno oba chóry śpiewają po grecku i po łacinie:	
V. Hagios o Theos.
R. Sanctus Deus.
V. Hagios ischyros.
R. Sanctus fortis.
V. Hagios athanatos, eleison himas.
R. Sanctus immortalis, miserere nobis.

Quia eduxi te per desertum quadraginta annis, et manna cibavi te, et introduxi te in terram satis bonam: parasti Crucem Salvatori tuo.	K. Święty Boże.
W. Święty Boże.
K. Święty mocny. 
W. Święty mocny.
K. Święty nieśmiertelny, zmiłuj się nad nami.
W. Święty nieśmiertelny, zmiłuj się nad nami.

Czyż dlatego, że cię na pustyni przez czterdzieści lat prowadziłem, nakarmiłem manną i wprowadziłem do ziemi doskonałej, przygotowałeś krzyż Zbawcy swemu.	
Oba chóry powtarzają kolejno jak powyżej: „Hagios o Theos”.	
Quid ultra debui facere tibi, et non feci? Ego quidem plantavi te vineam electam meam speciosissimam: et tu facta es mihi nimis amara: aceto namque sitim meam potasti: et lancea perforasti latus Salvatori tuo.	 Co więcej uczynić mogłem dla ciebie, a nie uczyniłem? Zasadziłem cię jako najpiękniejszą z winnic moich, a ty bardzo gorzkim mi się stałeś; bo gdym był spragniony, octem mnie napoiłeś i włócznią przebodłeś bok Zbawcy swemu.	
Oba chóry znowu powtarzają jak poprzednio: „Hagios o Theos”.	
V. Ego propter te flagellavi Aegyptum cum primogenitis suis: et tu me flagellatum tradidisti.
R. Popule meus. 
V. Ego eduxi te de Aegypto, demerso Pharaone in mare Rubrum: et tu me tradidisti, principibus sacerdotum.
R. Popule meus.
V. Ego ante te aperuimare: et tu aperuisti lancea latus meum.
R. Popule meus.
V. Ego ante te praeivi in columna nubis: et tu me duxisti ad praetorium Pilati.
R. Popule meus.
V. Ego te pavi manna per desertum: et tu me cecidisti alapis et flagellis.
R. Popule meus.
V. Ego te potavi aqua salutis de petra: et tu me potasti felle et aceto.
R. Popule meus.
V. Ego propter te Chananaeorum reges percussi; et tu percussisti arundine caput meum.
R. Popule meus.
V. Ego dedi tibi sceptrum regale: et tu dedisti capiti meo spineam coronam.
R. Popule meus. 
V. Ego te exaltavi magna virtute: et tu me supendisti in patibulo Crucis.
R. Popule meus.	K. Z miłości dla ciebie karałem Egipt z pierworodnymi jego, a ty mnie po ubiczowaniu na śmierć wydałeś.
W. Ludu mój, ludu.
K. Wyprowadziłem cię z Egiptu i zatopiłem Faraona w Morzu Czerwonym, a ty wydałeś mnie książętom kapłanów.
W. Ludu mój, ludu.
K. Otworzyłem ci przejście w morzu, a tyś włócznią bok mi otworzył. W. Ludu mój, ludu.
K. Jam ciebie prowadził w obłoku, a tyś mnie zaprowadził do pretorium Piłata.
W. Ludu mój, ludu.
K. Żywiłem cię manną na pustyni, a tyś mi twarz zranił policzkowaniem i biczami.
W. Ludu mój, ludu.
K. Poiłem ciebie wodą tryskającą ze skały, a tyś mnie napoił żółcią i octem.
W. Ludu mój, ludu.
K. Dla ciebie pobiłem królów chananejskich, a tyś mnie trzciną bił po głowie.
W. Ludu mój, ludu.
K. Dałem ci berło królewskie, a tyś mi włożył na głowę koronę cierniową.
W. Ludu mój, ludu.
K. Wywyższyłem cię, mocą wielką, a tyś mnie zawiesił na szubienicy krzyża.
W. Ludu mój, ludu.	
Antyfona Ps 66, 2	
Crucem tuam adoramus, Domine: et sanctam resurrectionem tuam laudamus et glorificamus: ecce enim propter lignum venit gaudium in universo mundo. Ps. Deus misereatur nostri, et benedicat nobis : illuminet vultum suum super nos, et misereatur nostri. Crucem.	Wielbimy Krzyż Twój, Panie: chwalimy i i wysławiamy Twoje święte Zmartwychwstanie: przez to drzewo bowiem przyszła radość na cały świat. Ps. Niech Bóg się zmiłuje nad nami i nam błogosławi: niech nam ukaże pogodne oblicze i zmiłuje się nad nami. Wielbimy.	
Następnie śpiewa się strofę „Crux fidelis” i hymn „Pange lingua gloriosi”, który przeplata się kolejno pierwszą i drugą częścią poniższej strofy.

Hymn	
Crux fidelis, inter omnes arbor una nobilis: nulla silva talem profert, fronde, flore, germine. * Dulce lignum, dulces clavos, dulce pondus sustinet.

V. Pange lingua gloriosi lauream certaminis, et super, Crucis trophaeo die triumphum nobilem: qualiter Redemptor orbis immolatus vicerit.
R. Crux fidelis.
V. De parentis protoplasti fraude Factor condolens, quando pomi noxialis in necem morsu ruit: ipse lignum tunc notavit, damna ligni ut solveret.
R. Dulce lignum.
V. Hoc opus nostrae salutis ordo depoposcerat: multiformis proditoris ars ut artem falleret: et; medelam ferret inde, hostis unde laeserat.
R. Crux fidelis.
V. Quando venit ergo sacri plenitudo temporis, missus est ab arce Patris Natus, orbis Conditor: atque ventre virginali carne amictus prodiit.
R. Dulce lignum.
V. Vagit infans inter arcta conditus praesepia: membra pannis involuta Virgo Mater alligat: et Dei manus, pedesque stricta cingit fascia.
R. Crux fidelis.
V. Lustra sex qui iam peregit, tempus implens corporis, sponte libera Redemptor passioni deditus, Agnus in Crucis levatur immolandus stipite.
R. Dulce lignum.
V. Felle potus ecce languet: spina, clavi, lancea, mite corpus perforarunt, unda manat, et cruor: terra, pontus, astra, mundus, quo lavantur flumine!
R. Crux fidelis.
V. Flecte ramos, arbor alta, tensa laxa viscera, et rigor lentescat ille, quem dedit nativitas: et superni membra Regis tende miti stipite.
R. Dulce lignum.
V. Sola digna tu fuisti ferre mundi victimam: atque portum praeparare arca mundo naufrago : quam sacer Cruor perunxit, fusus Agni corpore.
R. Crux fidelis.
V. Sempiterna sit beatae Trinitati gloria; Aequa Patri Filioque; par decus Paraclito ; Unius Trinique nomen laudet universitas. Amen.
R. Dulce lignum.	Krzyżu wierny, ty jedyny pośród wszystkich słyniesz drzew: W żadnym lesie się nie znajdzie pień podobny, owoc, kwiat. * Słodkie drzewo, słodkie gwoździe, słodki ciężar dźwigasz nam.

K. Niechaj język nasz wysławia krwawy i zacięty bój. Niechaj wielki znak triumfu szlachetnego: święty Krzyż: Jak w ofierze Zbawca świata, przez śmierć swoją przemógł śmierć.
W. Krzyżu wierny.
K. Jako Stwórca się zlitował widząc Pierwszych Ludzi grzech. Śmiercionośny owoc jedli i wnet przyszła na nich śmierć. Sam już wtedy postanowił szkodę drzewa, Drzewem znieść.
W. Słodkie drzewo.
K. Tego bowiem plan wymagał, którym zbawił ludzki ród. By przemyślnym rad sposobem wywieść w pole zdrajcy spryt. I to samo zrobić lekiem, co dla zguby użył wróg.
W. Krzyżu wierny.
K. Gdy więc już z wyroków niebios dojrzał w pełni święty czas; Pan, Stworzyciel rzeczy, zstąpił z domu Ojca na ten świat. I w dziewiczym łonie przybrał Ciało ludzkie, Boży Syn. 
W. Słodkie drzewo.
K. Kwili cicho słabe Dziecię położone w twardy żłób. Matka i Dziewica członki pieluszkami tuli Mu. I przewija ciasno płótnem rączki, ciało aż do stóp.
W. Krzyżu wierny.
K. Żył na ziemi w ciele Swoim jeszcze trzy dziesiątki lat. Na świat przyszedł z wolnej woli, aby męką zbawić nas. Na wysoki Krzyż ofiary, jak Baranek, dał się wznieść.
W. Słodkie drzewo.
K. Mdleje, żółcią napojony, ciało święte pełne ran. Ciernie, gwoździe, włócznię wbito; z boku spływa woda, krew. Te potoki zdolne obmyć ziemię, morze, niebo, świat.
W. Krzyżu wierny.
K. Drzewo wielkie, skłoń konary zwolnij prężne włókna twe. A szorstkość swą przyrodzoną teraz już na czułość zmień. By na tobie miękko rozpiął członki swe Najwyższy Król.
W. Słodkie drzewo.
K. Tyś jedyne godne było dźwigać światu okup win. Arką jesteś dla rozbitków, zanim wieczny znajdą port, Drzewo zewsząd poświęcone przez Baranka boską krew.
W. Krzyżu wierny.
K. Niech przyjmie szczęśliwa Trójca wiekuistej chwały hymn: Ojciec, Syn i Duch Najświętszy w równej mierze godzien czci, Imię Trójcy i Jedności niechaj wielbi cały świat. Amen.
W. Słodkie drzewo.	
CZĘSC CZWARTA: KOMUNIA ŚW.

Po skończeniu adoracji krzyż umieszcza się na środku ołtarza. Celebrans i asystujący wkładają fioletowe szaty. Diakon poprzedzony przez dwu ministrantów z zapalonymi świecami przynosi Najśw. Sakrament i miejsca, gdzie go wczoraj złożono. W czasie przenoszenia Najśw. Sakramentu Śpiewa się następujące antyfony:	
1. Adoramus te, Christe, et benedicimus tibi, quia per Crucem tuam redemisti mundum.
2. Per lignum servi facti sumus, et per sanctam Crucem libera ti sumus: fructus arboris seduxit nos, Filius Dei redemit nos.
3. Salvator mundi, salva nos: qui per Crucem et Sanguinem tuum redemisti nos, auxiliare nobis, te deprecamur, Deus noster.	1. Kłaniamy Ci się, Chryste, i błogosławimy tobie, żeś przez Krzyż swój odkupił świat.
2. Przez drzewo poszliśmy w niewolę, i przez Krzyż zostaliśmy oswobodzeni: owoc z drzewa nas uwiódł, a Syn Boży nas odkupił.
3. Zbawicielu świata, ocal nas! Ty przez Krzyż i Krew swoją odkupiłeś nas, wspomóż nas, prosimy Cię, Boże nasz.	
Po przybyciu do głównego ołtarza diakon umieszcza Najświętszy Sakrament na korporale, a ministranci stawiają świece obok krzyża. Wówczas celebrans odmawia głośno wstęp do „Modlitwy Pańskiej”:	
Oremus. Praeceptis salutaribus moniti et divina institutione formati audemus dicere:	Módlmy się. Wezwani zbawiennym nakazem i oświeceni pouczeniem Bożym ośmielamy
się mówić:	
Wszyscy obecni razem z celebransem głośno recytują po łacinie „Modlitwę Pańską”:

Pater noster, qui es in caelis: 
Sanctificetur nomen tuum:
Adveniat regnum tuum. 
Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra.
Panem nostrum cotidianum da nobis hodie:
Et dimitte nobis debita nostra, 
sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.
Et ne nos inducas in tentationem. 
Sed libera nos a malo.
Amen.	
Libera nos, quaesumus, Domine, ab omnibus malis, praeteritis, praesentibus et futuris: et intercedente beata et gloriosa semper Virgine Dei Genetrice Maria, cum beatis Apostolis tuis Petro et Paulo, atque Andrea, et omnibus Sanctis, da propitius pacem in diebus nostris: ut, ope misericordiae tuae adiuti, et a peccatosimus semper liberi, et ab omni perturbatione securi. Per eundem Dominum nostrum Iesum Christum Filium tuum: Qui tecum vivit et regnat in unitate Spiritus Sancti Deus, per omnia saecula saeculorum.

R. Amen.

Perceptio Corporis tui, Domine Iesu Christe, quod ego indignus sumere praesumo, non mihi proveniat in iudicium et condemnationem: sed pro tua pietate prosit mihi ad tutamentum mentis et corporis, et ad medelam percipiendam: Qui vivis et regnas cum Deo Patre in unitate Spiritus Sancti Deus, per omnia saecula saeculorum. Amen.	Wybaw nas, prosimy Cię, Panie, od wszelkiego zła przeszłego, teraźniejszego i przyszłego, a za przyczyną Najświętszej i chwalebnej zawsze Dziewicy Bogarodzicy Maryi, świętych Apostołów Twoich Piotra i Pawła oraz Andrzeja i wszystkich Świętych, użycz nam miłościwie pokoju za dni naszych, miłosierdzie zaś Twoje niechaj nas wspomoże, abyśmy zawsze byli wolni od grzechu i bezpieczni od wszelkiego zamętu. Przez tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa, Syna Twego, który z Tobą żyje i króluje w jedności, Ducha Świętego Bóg, przez wszystkie wieki wieków.

W. Amen.

Panie Jezu Chryste, przyjęcie Ciała Twego, które ja niegodny ośmielam się spożyć, niech mi nie wyjdzie na sąd i potępienie, ale z miłościwej dobroci Twej niech będzie dla mnie ochroną duszy i ciała oraz skutecznym lekarstwem: Który żyjesz i królujesz z Bogiem Ojcem w jedności Ducha Świętego Bóg, przez wszystkie wieki wieków. Amen.	
Następuje Komunia duchowieństwa i wiernych, którą rozdaje się ze zwykłymi obrzędami. Podczas Komunii wiernych można śpiewać psalm 21 podany przy obnażeniu ołtarzy w Wielki Czwartek. Po Komunii wiernych kapłan śpiewa następujące modlitwy jako dziękczynienie po Komunii św. W czasie tych modlitw wszyscy stoją.	
Super populum tuum, quaesumus, Domine, qui passionem et mortem Filii tui devota mente recoluit, benedictio copiosa descendat, indulgentia veniat, consolatio tribuatur, fides sancta succrescat, redemptio sempiterna firmetur. Per eundem Christum Dominum nostrum.

R. Amen.

Omnipotens et misericors Deus, qui Christi tui beata passione et morte nos reparasti: conserva in nobis operam misericordiae tuae; ut, huius mysterii participatione, perpetua devotione vivamus. Per eundem Christum Dominum nostrum.

R. Amen.

Reminiscere miseratinum tuarum, Domine, et famulos tuos aeterna protectione, santifica, pro. quibus Christus, Filius Tuus, per suum cruorem, instituit paschale mysterium. Per eundem Christum Dominum nostrum.

R. Amen.	Prosimy Cię, Panie, niech obfite błogosławieństwo spłynie na Twój lud, który nabożnym umysłem rozważał mękę i śmierć Twego Syna: Odpuść mu winy, udziel pocieszenia, umocnij w świętej wierze i zapewnij wieczne zbawienie. Przez tegoż Chrystusa, Pana naszego.

W. Amen.

Wszechmogący i miłosierny Boże, któryś nas odkupił przez świętą mękę i śmierć Chrystusa, zachowaj dzieło Twego miłosierdzia, abyśmy przez udział w tej tajemnicy żyli zawsze dla Ciebie, Przez tegoż Chrystusa, Pana naszego.

W. Amen.

Pomnij, Panie, na swe miłosierdzie i Swą odwieczną opieką prowadź do świętości Twoje sługi, dla których Chrystus, Syn Twój, ustanowił misterium wielkanocne we Krwi swojej. Przez tegoż Chrystusa, Pana naszego.

W. Amen.	
CZĘŚĆ PIĄTA: PROCESJA DO «BOŻEGO GROBU»

W Polsce i w kilku innych krajach przenosi się Najśw. Sakrament do ołtarza przedstawiającego Boży Grób. Celebrans zmienia fioletowy ornat na fioletową kapę, umieszcza Najśw. Sakrament w monstrancji, która okrywa przejrzystym welonem i procesjonalnie odnosi do «Bożego Grobu». W czasie procesji śpiewa się responsorium „Recessit Pastor noster” albo odpowiednią pieśń. Celebrans umieszcza Najśw. Sakrament na tronie i okadza. Następnie przed wielkim ołtarzem odmawia się modlitwę wieczorną Kościoła (Kompletę), po czym obnaża się główny ołtarz. Wierni nawiedzają i adorują Najśw. Sakrament aż do Wigilii Wielkanocnej.	

Msza.net - Msza św. Wszechczasów w internecie